Yeni pazar: Hastane ruhsatı taksi plakası gibi satılıyor

Özel sıhhat kuruluşlarına 2008’den bu yana yeni ruhsat verilmemesi; hastane, tıp merkezi ve laboratuvarlarda tıpkı taksi plakası gibi ruhsat piyasası yarattı. Aracılık yapan danışmanlık firmalarının ilanlarında onlarca satılık sıhhat kadrosu ve ruhsat yer alıyor.

Dünya’dan Yasemin Salih’in haberine göre yılda takribi 50 sıhhat ruhsatı el değiştiriyor. Milyonluk fiyatlar, kadro ve uzmanlıklara göre belirleniyor. Küçükler, giderleri karşılayamayınca büyükler piyasayı domine ediyor. OHSAD Başkanı Reşat Bahat’a göre yönetmelik, sektörün sıhhatli büyümesini engelledi.

Türk Tabipler Birliği’ne (TTB) göre, oluşan piyasa yasal değil. TTB Genel Sekreteri Vedat Bulut, ruhsat devirleri ile alakalı ihbarında bulunduklarını bildirdi. Bulut, “İşi mezuniyet belgesi kiralamaya kadar götürenler var. Bakanlık maalesef bunun önünü açtı” dedi.

Türkiye’de, hususi sıhhat kuruluşlarının ruhsatları ve kadrolarının el değiştirdiği büyük bir sıhhat piyasası oluştu. Ruhsatların alım satımlarına aracılık eden danışmanlık şirketlerinin ilanlarında onlarca hastane, tıp merkezi ve poliklinik ruhsatı ile kadroların milyon liralık değerle satışa çıkarıldığı görülüyor. Piyasada yılda takribi 50 sıhhat ruhsatının el değiştirdiği belirtiliyor. Fiyatlar ise kadrolardaki uzmanlıklara göre farklılık gösteriyor.

Dünya, sıhhat sektöründe oluşan kadro ve ruhsat pazarını araştırdı. Edinilen bilgilere göre sektörde ruhsat ve kadro piyasasının oluşması 2008’de Sağlık Bakanlığı’nın düzenlemiş olduğu Özel Hastaneler Yönetmeliği ve Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkındaki Yönetmelik ile başladı. Yönetmelikle hususi sıhhat kuruluşlarının yeni ruhsat ve kadro izni alması durduruldu.

“Sektör sıhhatli büyümüyor, şişmanlıyor”

Özel Hastaneler ve Sağlık Kuruluşları Derneği (OHSAD) Başkanı Reşat Bahat’a göre sektörün sıhhatli büyümesini değil “şişmanlamasını” elde eden bu yönetmelik, yatırımcıların değişik yöntemler geliştirmesine niçin oldu. “Bu yönetmelik çıktığında Türkiye’de 567 hususi sıhhat ruhsatı varken, bugün bu rakam 550’nin dibine indi. Bahat, “Bu yönetmelikle sektörün büyümesi durduruldu. Sağlık turizmi yapan hastanelere muayyen düzeylerde verilen ufak izinler ve hastane kapasitelerini dolduranlara tanınmış döşek sayısındaki minik müsaadeler sayılmazsa sektör büyüyemedi. Açık şekilde kendi içerisinde şişmanladı. Sağlığını yitirdi” yorumunu yaptı.

En pahalı ruhsat İstanbul, Antalya ve Gaziantep’te

2008’de oluşan kadro ve ruhsat pazarı, hızlıca yeni girişimlerin kurulmasına niçin oldu. Sektördeki ruhsat satış ve kiralamalarına aracılık eden danışmanlık firmaları kuruldu. Türkiye’deki hususi sıhhat ruhsat devirlerinin yüzde 90’ından fazlasına aracılık ettiklerini belirten Nisa Sağlık Danışmanlık Hizmetleri Yöneticisi Nazif Karbuz, bütün hastane yatırımcılarının yakından tanımış olduğu bir isim. 2008’deki kararla yeni ruhsatların dondurulduğunu, fakat bu tarihten ilkin verilen ruhsat ve/veya ön izinlerin öteki illere taşınmasına, öteki şirketlere devirlerine imkân sağlandığını söyleyen Karbuz, yılda aşağı yukarı 50 ruhsatın el değiştirdiğini bildirdi.

Karbuz’un verdiği bilgilere göre bu taşınma ve devir işlemine de gene Sağlık Bakanlığı onay veriyor. Karbuz, sistemin kuralını şu şekilde özetledi: “Bu izinler, hususi sıhhat kurumlarında çalışan doktor sayısının amme kurumlarında çalışan doktor sayısına oranı, milyon başına düşen doktor sayısı, on bin şahsa düşen döşek sayısı ve nüfus yoğunluğu dağılımı esas alınarak veriliyor. Eğer taşınan ruhsatın bulunmuş olduğu ilin yoğunluğu, taşınacak ilin yoğunluğundan daha fazlaysa devir işlemine onay çıkıyor. 2008’den sonra hususi bir sıhhat kurumu açılabilmesi için il içerisinde mevcut bir sıhhat kurumu ruhsatı satın katılması ya da doluluk payı daha yüksek bir ilden mevcut bir sıhhat kurumu ruhsatı taşınması gerekiyor.”

Özel sıhhat ruhsatları bakımından birtakım illerde artık yer yok. Türkiye’nin bu bakımdan en dolu illerinin İstanbul, Muğla, Antalya, Kocaeli, Adana, Gaziantep, İzmir, Bursa bulunduğunu belirten Karbuz, buralardan öteki bütün illere ruhsat taşıması yapılabildiğini anlatım etti. Ancak Türkiye’nin hiç bir ilinden mevzubahis bu sekiz ile ruhsat taşıması yapmak olası değil.

Karbuz şu detayları verdi: “Bu vaziyet bahse mevzu illerde hususi sıhhat kurumu açmayı düşünen bir yatırımcının yalnızca il içerisinde etken ya da askıda olan hususi sıhhat kurumu ruhsatı ya da ön izni satın almak zorunluluğunu getirmektedir. İstanbul, Muğla, Antalya, Kocaeli, Adana, Gaziantep, İzmir, Bursa gibi yoğun illerde bulunan bir hastane ruhsatının; döşek sayısı, kadro rakam ve çeşitliliğine göre değişim göstermekle beraber 40-60 milyon TL arasında bulunduğunu söyleyebiliriz. Bu illerde 10 kadro ve üzeri olan tıp merkezi ruhsatı 10-13 milyon TL arasında değerle el değiştiriyor. Yoğunluğu bu illerden daha azca olan illerde ise hastane ruhsatları 15-20 milyon TL, 10 ve üzeri kadro sayısına haiz tıp merkezi ruhsatlarında ise 7-10 milyon TL arasında fiyatlar biçiliyor. Fiyatlar pandemiden sonra arttı. Bir önceki seneye göre yüzde 130 artış var.”

Tıp merkezlerine il kısıtlaması yok

Sektöre ruhsat devirlerinde danışmanlık yapan Nazif Karbuz, bakanlık tarafınca birtakım hususi sıhhat kurumlarının kendi aralarında birleşmesi, kadro becayişi yapması, kadro devralması, birim devralması gibi işlemlere kolaylıklar getirildiğini de söyledi. Örneğin yeni tip ruhsat alamayan ve/veya gelişme şansı olmayan tıp merkezlerinin tamamına il kısıtlaması olmadan istediği sıhhat kurumuyla birleşme hakkı verildiğinin altını çizdi. Karbuz, “Atıl durumda bulunan doktor ekibini ya da ünitesini kullanmayan sıhhat kurumlarına, il içerisinde rastgele bir engelleme olmadan, il haricinde ise muayyen kriterlere bağlı olarak devir hakkı verilmiştir.”

Yılda 200 kadro ve birim dönemi yapılıyor

Karbuz’un verdiği bilgilere göre Türkiye’de yılda takribi 20 hususi sıhhat kurumu bulunmuş olduğu yerde el değiştiriyor. Yılda 200- 250 arasında kadro ve birim dönemi yapılıyor. Bahse mevzu devirlerin yüzde 80-85’i sektör içerisinde bulunan sıhhat kurumları ve yatırımcılar tarafından, yüzde 10- 15’i sektör dışı yatırımcılar tarafınca gerçekleştiriliyor. Karbuz, yabancı yatırımcı payının ise yüzde 5’in altında bulunduğunu anlatım ediyor.

SEKTÖR TEMSİLCİLERİ RUHSAT PAZARINI YORUMLADI

KÜÇÜKLER ZORLANIYOR

TOBB Sağlık Hizmetleri Meclis Başkanı Banu Küçükel, hususi hastanelerin büyümesinin anahtarı olarak kadro satın almalarını gösterdi. “Başka türlüsü olası değil. Bakanlık hususi sektöre doktor kadrosu veremiyor. Devletin sıhhat hizmetlerinin sürdürülebilirliği için bunu yapıyor, fakat hususi sektöre ruhsat ya da kadro satın almaktan öteki çare kalmıyor” diyen Küçükel, pandemiden sonra bilhassa ufak ve orta ölçekteki hususi sıhhat işletmelerinin artan maliyetler sebebiyle zor durumda kaldığının altını çizdi. Küçükel şu şekilde devam etti: “Piyasa kesinlikle dengeye gelecektir fakat bu sırada sıhhat hizmetinin yükünü çeken hususi sektörün yeni dönemdeki dinamikleri ne olacak, bundan sonraki görevi ne olacak, aslında buralarda birazcık aleni görüşe gereksinim var. Görünen o ki ruhsat ve kadro pazarındaki bu hareketlilik bir müddet daha devam edecek. Sağlık turizmi iyi görünüyor fakat kendi içerisinde dağılım önemli. Her kurum aynı ölçekte ve ağırlıkta karmaşık olaylara hizmet veremiyor.”

“SİSTEM, ZENGİNE VE YABANCIYA YARADI”

OHSAD Başkanı Reşat Bahat’a göre 2008’deki ruhsat durdurma yönetmeliği Türk sıhhat sistemine çoğu açıdan zarar verdi. Özel sektördeki hekimlerin muayene açmaya yöneldiğini, devlettekilerin ise yurtdışına kaçtığını söyleyen Bahat, “Hekim bu sıkıştırma içerisinde kendi yolunu bulmak istedi elbette. Muayenehanelere hasta kaptırıyoruz. Bu da zenginin ve yabancının Türk sıhhat altyapısından yararlanmasını sağladı. Bu durumda ufak hastane ve tıp merkezleri mecburen kapanmak zorunda kalıyor. Ruhsatı olan, büyümek isteyene devrediyor. Ruhsatların bir karşılık karşılığı verilmesi de ilginç değil. Kimse sıhhat sektörüne sıhhatli gelişme anahtarı vermiyor. Devletin kapısında dilenci gibi yalvarıyoruz. Parası olan yatırımcılar Afrika’da bile hastane açmaya çalışıyor. Türkiye’den oradaki hastaneme hasta götürürüm diyor” şeklinde konuştu. Pandemi döneminde devletin ruhsatlar mevzusu ile alakalı laflar verdiğini de hatırlatan Bahat, “Bize laf verdiler, ‘Yataklarınızı artırın, biz ruhsatlandıracağız’ dediler. Millet yatırım yaptı, döşek aldı şimdi onlara ruhsat bekliyoruz verilmiyor. Ruhsatsız duruyor. Biz bu alkıştan bıktık. Sektör olarak SGK’dan 16 milyar TL para alıyoruz. Öte taraftan Türkiye 4 milyar dolarlık sıhhat ihracatı bekliyor. Bunun yüzde 50’si kayıtlara girebiliyor. Hasta bizlere verdiği paranın iki katını kalmış olduğu şehirde harcıyor” ifadelerini kullandı.

YASALLIĞI BELİRLEYEN KRİTER RUHSAT

Bursa Özel Sağlık Kuruluşları Derneği Genel Sekreteri Dr. Feza Şen de durumun yasallığı ile alakalı şu şekilde konuştu: “Yasallığı belirleyen ölçüt ruhsat. Nasıl ki taksi plakası verilmiyorsa, bu şekilde bir pazar oluşmuşsa sıhhat kuruluşlarında da aynı şey laf konusu. Bakanlık döşek sayısından kadrolara kadar engelleme getirdi. Otomatikman o izin belgelerine fiyat biçilmiş oluyor. Rayiç bir karşılık yok. Örneğin kardiyovasküler cerrahi istasyonunuz var, bunu da satabiliyor ya da kiralayabiliyorsunuz. Bu oldukça pahalı. Ekibe göre fiyat değişiyor. Kimi hastane yalnızca fizik tedavi ekibini satmak istiyor, yerine dermatoloji kadrosu vereyim, üstüne para verin diyor. Burada satılan o doktor ya da çalışan değil; kadro hakkı.” Feza Şen’in verdiği bilgilere göre satış değil de kiralama yapanlar da var. “Örneğin benim cildiye kadrom var, fakat ben o kadroyu kullanamıyorum. Atıl hale gelmiş, randımanlı değil. Satmak da istemiyorum, zira ruhsatımın kıymeti kayboluyor. Ben de kiralıyorum. İşte bu legal midir, bu tartışılabilir” diyen Şen, büyük hoca olarak düşünülen hekimlerin de ekipleriyle bu pazarlıklara girdiğinin altını çiziyor.

HEKİM İLANLARI YÜZDE 10 ARTTI

Ruhsat ve kadro devrine aracılık eden danışmanlık şirketleri bunun yanı sıra istihdam bürosu şeklinde de vazife yapıyorlar. Nisa Sağlık Danışmanlık Hizmetleri Yöneticisi Nazif Karbuz, çalışmış oldukları hususi sıhhat kurumlarının bütün branşlardaki aktüel doktor ilanının 2 binin üstünde bulunduğunu belirtti. Karbuz, “Bu duyuru sayısı geçen yedi yıla bakıldığında takribi her sene yüzde 10 artıyor” dedi.

KÜÇÜKLER ZOR DURUMDA, RUHSAT SATIYOR

Özel OPTİMED Hastaneleri Genel Müdürü Dr. Ayhan Arslan, oluşan pazarı “Kapalı bir havuzda ruhsatlar ve kadrolar el değiştiriyor” laflarıyla özetledi. Arslan, “Sağlık Bakanlığı 2008’de bir bölgede hususi hastane payı yüzde 25-30’ları geçmesin, vatandaşın sıhhat hizmetlerine erişimi zora girmesin diye bu şekilde bir tatbik yapmış oldu fakat vaziyet bu şekilde değil. O tarihten bu yana yeni hastane yapmak isteyenler mevcut ruhsatları satın alarak büyüyor. Bazı istisnalar yapıldı, fakat genel vaziyet bu. Özellikle pandemiden sonra ufak tıp merkezleri, giderlerin artması sebebiyle zor durumda kalıyor. Onlar da ya ruhsatın tamamını satıyorlar ya da kadro haklarını. Ruhsat satışı küçüklere can simidi oluyor” dedi.

TTB: Yasal değil, ihbarında bulunuyoruz

Konuyla alakalı sorularımızı yanıtlayan Türk Tabipler Birliği Genel Sekreteri Vedat Bulut ise, hastane yatırımcılarıyla aynı fikirde değil. Oluşan piyasanın yasal olmadığını söyleyen Bulut, “Biz böylesi durumlarda ihbarında bulunuyoruz. Daha geçen gün dört ihbarda bulunduk. İşi mezuniyet belgesi kiralamaya kadar götürenler var. Bana biyokimyacı mezuniyet belgesi lazım diyor, kiralıyor. Norm kadrolar var. Bakanlık maalesef bunun önünü açtı. Elimdeki kadroyu satıyorum diyor, hepimiz de biliyor. Futbolcu bonservisi gibi doktor diplomaları satılıyor” ifadelerini kullandı.

RUHSATLARI SATIŞA ÇIKAN HASTANE, TIP MERKEZİ, ÖZELLİKLİ ÜNİTE VE POLİKLİNİKLER

SATILIK HASTANE RUHSATLARI

* 25 Kadro 110 Yataklı Hastane Ruhsatı: 90 Milyon TL Kadrolar: Cildiye(1), Çocuk Hastalıkları(2), Fizik Tedavi(1), İç Hastalıkları(1), Kardiyoloji(1), Nöroloji(1), Beyin Cerrahi(1), Genel Cerrahi(1), Göz Hastalıkları(1), K. Doğum (2), KBB(1), Ortopedi(1), Plastik Cerrahi(1) Üroloji(1), Anestezi(1), Biyokimya(1), Mikrobiyoloji(1), Radyoloji(1), Pratisyen(5).

* 21 Kadro 30 Yataklı Hastane Ruhsatı: 75 Milyon TL Kadrolar:Anestezi (1), K. Doğum B. (4), Pratisyen (4), Genel Cerrahi (2), Çocuk Hastalıkları (2), Ortopedi (1), Göz Hastalıkları (1), Radyoloji (1), Mikrobiyoloji (1), Biyokimya (1), Üroloji (1), İç Hastalıkları (1), KBB (1)

* 23 Kadro 75 Yataklı Hastane Ruhsatı: 23 Milyon TL Kadrolar: Anestezi (1), Biyokimya (1), Cildiye (1), Çocuk Hastalıkları (1), Fizik Tedavi (1), Genel Cerrahi (1), Göz Hastalıkları (2), İç Hastalıkları (2), K. Doğum B. (2), KBB (2), Mikrobiyoloji (1), Ortopedi (1), Pratisyen (5), Radyoloji (1), Üroloji (1)

* 15 Kadro 45 Yataklı Hastane Ruhsatı: 18 Milyon TL Kadrolar: İç Hastalıkları (1), Genel Cerrahi (1), Çocuk Hastalıkları (1), K. Doğum B. (1), KBB (1), Anestezi (1), Ortopedi (1), Üroloji (1), Göz Hastalıkları (1), Kardiyoloji (1), Pratisyen (5)

* 33 Kadro 85 Yataklı Hastane Ruhsatı: 20 Milyon TL Kadrolar: Cildiye(1) Fizik Tedavi(1) Kardiyoloji(1) Nöroloji(1) Göğüs Hastalıkları(1) Çocuk Hast.(4) İç Hastalıkları(3) Genel Cerrahi(1) K. Doğum (4) KBB(2) Göz Hastalıkları(1) Ortopedi(1) Üroloji(1) Diş Hast.(1) Enfeksiyon Hast. (1) Anestezi(1) Radyoloji(2) Biyokimya (1) Pratisyen(5)

* 22 Kadro 82 Yataklı Hastane Ruhsatı: 22 Milyon TL Kadrolar: İç Hastalıkları (2), Genel Cerrahi (1), K. Doğum (2), Çocuk Hast. (3), Anestezi (1), Nöroloji (1), Üroloji (1), Kardiyoloji (1), KBB (1), Ortopedi (1), Biyokimya (1), Radyoloji (2), Pratisyen (5)

SATILIK TIP MERKEZİ RUHSATLARI

* 11 kadrolu Tıp Merkezi: 21 Milyon TL (Y.Tip) Kadrolar: Çocuk Hast. (3), Fizik Tedavi (1), Genel Cerrahi (2), İç Hast. (3), Radyoloji (1)

* 2 Kadrolu Tıp Merkezi Ruhsatı: 5,8 Milyon TL (Büyükşehir) Kadrolar: Fizik Tedavi(2)

* 5 Kadrolu Tıp Merkezi Ruhsatı: 7 Milyon TL (Büyükşehir) Kadrolar: Çocuk Hastalıkları (1), Genel Cerrahi (1), İç Hast. (1), K. Doğum(2), Pratisyen(1)

* 3 Kadrolu Tıp Merkezi Ruhsatı: 11 Milyon TL Kadrolar: Fizik Tedavi(3)

* 12+2 Kadrolu Tıp Merkezi Ruhsatı: 22 Milyon TL (Büyükşehir) Kadrolar: Anestezi(1) Çocuk Hast.(1) Enfeksiyon Hast.(1) Genel Cerrahi(1) Göğüs Hastalıkları(1) Göz Hastalıkları(1) İç Hastalıkları(1) K. Doğum(2) KBB(1) Nöroloji(1) Ortopedi(1) Pratisyen(2)

* 6 Kadrolu Tıp Merkezi Ruhsatı: 10 Milyon TL (Y.Tip) (Büyükşehir) Kadrolar: Fizik Tedavi (3), Cildiye (1), İç Hast. (1), Radyoloji (1)

* 5+1 Kadrolu Tıp Merkezi Ruhsatı: 7 Milyon TL (Büyükşehir) Kadrolar: İç Hastalıkları (2), Çocuk Hastalıkları (1), Radyoloji (1), Anestezi (1), Pratisyen (1)

* 4 Kadrolu Tıp Merkezi Ruhsatı: 9 Milyon TL Kadrolar: Fizik Tedavi(4)

ÖZELLİKLİ ÜNİTE RUHSATI

* 5 Kadrolu KVC+ Anjio Ünitesi Ruhsatı: 25 Milyon TL Kadrolar: Kalp Damar (3) Kardiyoloji (2)

* 1 Kadrolu Tıbbi Onkoloji Ünitesi (Radyoterapi) Ruhsatı: 25 Milyon TL Kadrolar: Tıbbi Onkoloji (1)

* 3 Kadrolu Radyasyon Onkoloji Ünitesi (Radyoterapi) Ruhsatı: 8 Milyon TL Kadrolar: Radyasyon Onkoloji (2) Nükleer Tıp (1)

* 1 Kadrolu Tüp Bebek Ünitesi Ruhsatı: 12 Milyon TL (Anadolu) Kadrolar: Tüp Bebek (1)

POLİKLİNİK RUHSATI

* 2 Uzman Kadrolu Poliklinik Ruhsatı: 6,5 Milyon TL Kadrolar: Plastik Cerrahi(1) Pratisyen(1)

* 2 Uzman Kadrolu Poliklinik Ruhsatı: 3 Milyon TL Kadrolar: Genel Cerrahi(1) Kadın Doğum(1)

* Güzellikten Dönüşen Uzman Kadrolu Poliklinik Ruhsatı: 6 Milyon TL Kadrolar: Cildiye Medical Estetik(1)

* Güzellikten Dönüşen Poliklinik Ruhsatı: 12 Milyon TL Kadrolar: Medical Estetik(1)

* Mikrobiyoloji Ruhsatı: 2,3 Milyon TL Kadrolar: Mikrobiyoloji (1)

* Radyoloji Ruhsatı: 1,3 Bin TL Kadrolar: Radyoloji (1)

* Fizik Tedavi Müessesesi: 2 Milyon TL Kadrolar: Fizik Tedavi (1)