Batı Akdeniz’in En Büyük Felaketi: 3 Ekim 1914 Burdur Depremi

Burdur, Batı Akdeniz Bölgesi’nde bulunan ve yıllardan beri depremlerle sıklıkla yüz yüze kaldı. Ancak, Burdur’un zelzele tarihli en unutulmaz anlardan biri, 3-4 Ekim 1914 tarihlerinde gerçekleştirilen büyük büyük zelzele oldu. Bu felaket, Anadolu coğrafyasındaki en büyük depremlerden biri olarak tarihe geçti.

Depremin Yıkıcı Etkisi
Dış-merkezi Burdur Gölü içerisinde bulunan ve 7.0 büyüklüğündeki bu deprem, şehirde büyük tahribata niçin oldu. Depremde tahminen 4,000’den fazla insan yaşamını kaybetti, bunun yanı sıra Isparta, Eğirdir, Dinar ve öteki köyler de dahil olmak suretiyle 60 km yarıçaplı bir alanda ciddi hasarlara yol açtı. Burdur ve Göller Bölgesi, depremin yıkıcı tesirleri altında kaldı.

Tarihi Bir An: 3 Ekim 1914 Burdur Depremi
1914 yılı, Burdur için bir dönüm noktası olarak kabul edildi. Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde Batı Akdeniz coğrafyasını etkileyen bu depremin, o dönemde büyük yankı uyandırdığı ve zamanı kaynaklarda açıkça görüldüğü biliniyor. Avrupa’daki gazetelerden İstanbul basınına kadar çoğu medya organı, 1914 Burdur Depremi’ne ve sonraki gelişmelere geniş yer verdi.
Depremin Anatomisi
Depremin merkez üssü, Burdur’un Halıcılar/Sala Köyü olarak belirlendi ve 6.9 ila 7.0 büyüklüğünde olduğu belirleme edildi. Deprem, zeminin 14 km altında gerçekleşti ve Burdur ile Isparta başta olmak suretiyle çoğu köyü etkiledi. Deprem sonrası 6 gün süresince 467 artçı zelzele daha meydana geldi.

Felaketin İnsan Boyutu
Burdur ve Isparta’da resmi olmayan kaynaklara göre, aşağı yukarı 3,000 şahıs yaşamını kaybetti, çoğu bina yıkıldı ya da kullanılamaz hale geldi. Burdur’daki evlerin üçte ikisi yıkılırken, Isparta’daki evlerin ise %80’i oturulamayacak duruma geldi. Bu yıkım, bölge insanları için büyük bir travma oluşturdu.
Dünya Basınında Geniş Yankı Buldu
Başta Avusturya ve Almanya olmak suretiyle Batı ülkelerinin gazeteleri ile İstanbul’daki basın, Burdur Depremi’ne büyük alaka gösterdi ve geniş yer ayırdı. İkdam Gazetesi kupürleri ve Servet-i Fünun Dergisi’nde bulunan yazılar ve şiirlerle Burdur Depremi internasyonal bir vaka haline geldi.

Sonuç: Tarihi Bir Felaket ve Ardında Bıraktığı İzler
1914 Burdur Depremi, Burdur’un tarihinde mühim bir dönüm noktası durumunda. Bu büyük felaket, hem mahalli hem de internasyonal düzeyde büyük yankı uyandırırken bölgedeki insanların yaşamlarını derinden etkiledi. Takip eden yıllarda 1971 senesinde yeniden depremin yıkıcılığı ile yüz yüze kalan Burdur’da depremin izleri hala görülebilirken, bu olay, tarihsel bir perspektif kazandı. Ülke gündeminden düşmeyen zelzele tahminleri içerisinde de Burdur’daki risk önemini korumaya devam ediyor.

YENİ GÜN MEDYA ÖZEL