Antik Mısır’ın Lanetli Firavunu Tutankhamun’un Sırlarla Dolu Mezarında Keşfedilen Gizemli Hazineler

3000 sene kadar kumların altında saklı kalmış merdivenlerden indiklerinde Carter ve kadrosunu enfes hazinelerle dolu bir kabir karşıladı; hem de bu kabir lanetli firavun Tutankhamun’a aitti! Peki bu mezarın içerisinde ne gibi eserler bulundu? Gelin birlikte bakalım…

twitter.com

İlk bakışta bu demir hançerin pek de heybetli olmadığını düşünebilirsiniz ama aslında çok enteresan bir özelliği var; Tutankhamun, demir ve çeliğin çıkarılıp işlenmeye başladığı Demir Çağı’ndan birkaç yüzyıl öncesinde çoktan ölmüştü! Yani firavunun yaşamış olduğu dönemde demir hemen hemen keşfedilmemişti.

Arkeolog Howard Carter’ın keşfini kaleme alan gazeteci Tom Muller’ın dile getirdiği teorilerden birinde, hançeri yabancı bir kralın ‘tanrılardan gelen armağan’ ve iktidar alameti diye nitelendirerek Tutankhamun’a sunmuş olduğu söyleniyor. Ayrıca demir hançerin yanı sıra, som altından yapılma ve olabildiğince süslü bir kılıfı olan öteki bir hançer de Tutankhamun’un uyluğunun üzerine yerleştirilmişti.

Abanoz ve sedir ağacından yapılma ufak bir sandığın içinde; altın kaplamalı bir leopar kafası, Tutankhamun’un hep göğsüne yakın taşımış olduğu söylenen değneği ve zincirli gürzü gibi paha biçilmez objelerin yanısıra duran ve sıradanlığıyla dikkat çeken ketenden yapılma bir eşarp bulundu. Arkeologlar kattan oluşan olarak duran eşarbı çözdüklerinde birkaç adet altın yüzükle karşılaşmışlardı; peki sıradan bir eşarba sarılmış bu yüzükler nereden gelmiş olabilirdi?

Mueller, Tutankhamun’un mezarının tamamiyle yağmalanmış olan öteki firavunların mezarlarına kıyasla yalnızca ufak hırsızlıklara maruz kaldığını belirtiyor. Keten eşarba sarılmış altın yüzükler de aslında bir hırsızlık girişiminin kanıtı olabilir. Örneğin; gardiyanlar tarafınca yakalanan hırsızların korkup çalıntı yüzükleri aceleyle sandığa gizlemiş ve firar etmiş olma ihtimalleri olabildiğince yüksek. Yani bu eşarp 3200 sene süresince mühürlü kalmak suretiyle hırsızlar tarafınca geride bırakılan bir parça sıradan kumaştan ibaret.

commons.wikimedia.org

Firavun Tutankhamun’un ‘senet’ ismi verilen bu masa oyununu olabildiğince sevilmiş olduğu söyleniyor, nitekim mezarında aynı oyundan dört set bulunmuş. Damaya benzeyen bu oyunun kuralları ile ilgili tarihçiler bir kesinliğe ulaşmış değil ama oyunun temelinde zar ve çubukların atılmasıyla ilerletilen taşlar var.

Mueller’in dediğine göre senet oyununun ölüm tanrısı Anubis’e karşı da oynandığına dair kanıtlar var. Yani bu oyun Mısırlılar için yalnızca bir talih değil bunun yanı sıra da bir kader oyunuydu.

Tutankhamun hükümdarlığı yalnızca 10 sene kadar sürmüş olan unutulmaya yüz tutmuş bir firavun. Carter’ın keşfiyle, geride varis bırakmamış olan Tutankhamun’un iki kızı olduğu ve bedenlerinin firavunun mezarına gömüldükleri ortaya çıktı. 12 yaşlarında evlendirilmiş olduğu eşi Ankhesenamun iki kız evlat doğurmuş ve çocuklar ne yazık ki daha bebekken ölmüştü.

Bu tabutlarda 25 ila 37 haftalık oldukları tahmin edilen mumyalanmış iki bebeğin kalıntıları keşfedilirken kızların ölüm nedeninin ise ne olduğu hala bilinmiyor. Ayrıca firavunun büyükannesinin bir tutam saçı da aile yadigarı olarak mezarda muhafaza edilmişti.

Mueller, Tutankhamun’un mezarının çoğu ölü adamla dolu bulunduğunu ama Mısırlıların ölüme olan bakış açısı vasıtası ile ölümün kendisinin bile adeta bir sanat olarak görüldüğünü belirtiyor. Nitekim firavunun yalnızca mezarı bile adeta bir müze.

Mezarın muhtelif kalıntılarla dolu olan giriş salonlarından birinde Carter’ın ‘mezarın en hoş sanatsal eserlerinden biri’ olarak betimlediği süslü bir tahta sandık bulundu. Sandığın içerisinde altın pullarla bezenmiş ketenden kumaş, kaymaktaşından yapılma bir kafalık ve bir çift enteresan sandalet vardı.

Ayakkabının tabanlarını hususi kılan şey, Mısır’ın geleneksel düşmanlarının tasvirlerinin buraya işlenmiş olmasıydı. Bu kuşkusuz ki bilerek yapılma zira böylece Tutankhamun sandaletleri her giydiğinde düşmanlarının suretlerinin üstünde yürümüş oluyordu. ?

Mısır uygarlığının doğuşundan beri bir anane olan sadık hizmetkarların ölen hükümdarlarıyla birlikte gömülmesi tabi Tutankhamun’a has değil. Mısırlıların ahiret inancına göre bu hizmetkarlar öbür dünyada da efendilerine sadakatle hizmet edebilmek için canlarını feda ediyorlardı.

Normalde bir mezara yaklaşık iki üç adet ushabti konulmasına karşın Tutankhamun’un mezarında bulunan heykelciklerin sayısı yüzlerceydi! Toplamda 413 adet olan bu ushabtiler, çini ve göz alıcı camsı çömlekler gibi muhtelif materyallerden yapılmıştı ve kimilerine bakırdan çatallar, çapalar ve mızraklar tutturulmuştu. Bu sayede firavun öbür dünyada da ağır işlerini yapan hizmetkarlara haiz olmuş olacaktı.

Mısır firavununun mezarında yalnızca altından yapılma hazineler yoktu; 19 yaşlarında vefat eden genç firavunun birtakım kıyafetleri de bununla birlikte mezara konulmuştu. Bu antik giysiler arasında 100 adet sandalet, 12 adet tunik, 28 adet eldiven, 25 baş örtüsü, 4 çorap ve 145 adet de üçgen şeklinde dikilmiş hem erkekler hem de hanımlar tarafınca kullanılan iç çamaşırı vardı.

Ayrıca firavunun iç çamaşırları o kadar da sıradan halkın giydiklerine benzemiyordu. Tekstil tarihçileri, sıradan Mısırlıların iç çamaşırlarının her üç santimetrede 37 ila 60 ilmek ile örülürken Tutankhamun’un iç çamaşırlarının 200 ilmek ile örüldüğünü ve bunun da kumaşı ipek kadar yumuşak kıldığını söylüyor.

Mumyalama esnasında akciğerler, karaciğer, bağırsaklar ve mide mumyalayıcılar tarafınca özenle çıkartılıp, mumyalanıp ‘kanopik kavanoz’ ismi verilen kaplara konuluyordu. Tutankhamun’un organlarının saklandığı kaplar ise bütün mezardaki en görkemli objelerdendi. Kavanozlar Carter ve kadrosu tarafından; altın varaklarla süslenmiş hoş bir ahşap kabir tapınağında, kaymaktaşından yapılma bir sandığın içerisinde bulundu.

www.maxpixel.net

Altın tapınağı gördüğünde Mueller’i büyüleyen şey ise genç firavunun organlarını koruyan dört ölüm tanrıçasının heykeli olmuştu. Üzerlerine tam oturmuş elbiseleri ve tabii görünüşleriyle Isıs, Nephthys, Neith ve Selket figürlerini gören Mueller şu şekilde bir yorum yapıyor, ‘İşte göz kamaştırıcı dört tanrıça burada ezelden beri firavunun iç organlarını gözetiyor.’

Carter için mezarda buldukları 5000 kadar obje içerisinde en etkileyici olanı Tutankhamun’un kendisiydi, yani mumyalanmış bedeni! Tüm takım ona ulaşmak için yavaşça ve hassas çoğu tabutla mabedi elleriyle açmışlardı. Bunlardan ilki kutu şeklinde ve her biri diğerinden birazcık daha ufak olan dört adet altın mabetti; en sondaki mabedin içerisinde ise ağır bir lahit vardı. Ekip lahidi açtıklarında üç adet tabutla karşılaşmıştı.

Karşılaştıkları aslolan dudak uçuklatan şey ise 134 kilogram ağırlığında som altından yapılmış, simgesel hale gelen kanca ve zincirli gürzün de iliştirildiği ve gene Osiris’in tasvir edilmiş olduğu üçüncü tabut oldu. Titreyen ellerle tabutu açan Carter, Tutankhamun’un o ünlü cenaze maskesiyle göz göze geldi.

‘Muhtemelen en iyi malum ve dünyaca tanınan arkeolojik eser Tutankhamun’un altın maskesidir.’ diyor Mueller. Bizce de bu doğru bir tespit, ne de olsa firavun diyince her insanın aklında canlanan şey aslında bu maske diyebiliriz. 

Siz de Tutankhamun’nun mezarında bulunan bu görkemli eserlerden etkilendiyseniz düşüncelerinizi bizimle paylaşmayı unutmayın, haydi yorumlara! ?