Türk milletinin dönüm noktası: 30 Ağustos

Mustafa Kemal Atatürk komutasındaki Türk ordusunun zaferi ile sonuçlanan Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi, dünya tarihinin görmüş olduğu en büyük kahramanlık destanlarından biri olarak tarihe geçti.

Büyük Lider Mustafa Kemal Atatürk komutasındaki Türk ordusunun, 26 Ağustos’ta başlayan Meydan Muharebesi’nde Dumlupınar’da Yunan birliklerini Allıören, Keçiler, Kızıltaş deresi yolunun iki yanısıra büsbütün sarıp imha etmesiyle zafere ulaşıldı.  Büyük Taarruz’un zaferle sonuçlanmasının akabinde Mustafa Kemal Paşa, birliklere “Ordular, birinci amacınız Akdeniz’dir, ileri!” buyruğunu verdi

Büyük Lider Mustafa Kemal Atatürk komutasındaki Türk ordusunun 26 Temmuz 1922’de başlayan ve 30 Ağustos’ta büyük bir zaferle taçlandırdığı Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi, tarihe altın harflerle yazılan en büyük kahramanlık destanlarından oldu.

1919 senesinde Birinci Dünya Savaşı sonrası İtilaf Devletleri, Mondros Ateşkes Antlaşması kararlarına dayanarak türlü mazeretlerle Anadolu’yu işgale başladı, ordusunun mühimmatı elinden alınan Türk milleti, sorun durumda bırakılmaya çalışılıyordu.

Halide Edip Adıvar’ın “Türk’ün Ateşle İmtihanı” kitabında anlattığı işgal günlerinde, anlaşmazlık birliği İstanbul’a, Fransızlar Adana’ya, İngilizler Urfa, Maraş, Samsun ve Merzifon’a, İtalyanlar, Antalya ve Anadolu’nun güneybatısına yerleşti.

15 Mayıs 1919’da İtilaf devletlerinin müsaadesiyle Yunan Ordusu İzmir’e çıkarma yaptı.

Bu vaziyet karşısında Türk milleti, yıllardan beri gösterdiği “millet olma bilinci” içinde işgallere karşı kuvayımilliye hareketini başlattı. İki seçenek vardı, ya işgal güçlerine teslim olunacak ya da yıkılan yakılan bir ülke gene ayağa kalkacak ve küllerinden doğacaktı.

1920’de TBMM’nin açılması üstüne işgal güçleri bütün baskıcı siyasetlerini Atatürk ve tabanca arkadaşları üstüne ağırlaştırdı, özellikle Batı Cephesi’nde hareketlilik başladı. Yunan ordusu 1921’de Polatlı’ya kadar geldi. Polatlı’da dünyanın en uzun sürecek meydan muharebesinin hazırlıkları yapılıyordu.

Sakarya’da 22 gün 22 gece devam eden kanlı çarpışmaların akabinde durdurulan hasım ordusunu büsbütün yurttan atmak maksadıyla bir sene kadar devam eden hazırlık periyodundan sonra 26 Ağustos 1922’de Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, Büyük Taarruz’u başlatan harekat buyruğunu verdi.

26 Ağustos’ta Kocatepe’de şafak sökerken…

Başkomutan Mustafa Kemal, 26 Ağustos sabahı Genelkurmay Lideri Fevzi Paşa (Çakmak), Batı Cephesi Kumandanı İsmet Paşa (İnönü) ile muharebeyi tedvir etmek suretiyle Afyonkarahisar sonlarında kalan Kocatepe’de yerini aldı.

Topçu ateşleriyle şafak vakti başlayan harekatın devamında Türk askeri, sabahın birinci ışıklarıyla atağa geçip Tınaztepe’yi ele geçirdi ve Belentepe ile Kalecik Sivrisi’nden düşmanı uzaklaştırdı.

Taarruzun birinci gününde 1. Ordu birlikleri, Büyük Kaleciktepe ile Çiğiltepe ortasındaki 15 kilometrelik alanda, düşmanın birinci hat mevzilerini ele geçirdi. 5’inci Süvari Kolordusu, hasım gerilerindeki ulaştırma kollarına etkin taarruzlarda bulundu, 2’nci Ordu ise cephede belirleme misyonunu aksatmadan sürdürdü.

Türk ordusu, 27 Ağustos sabahı bütün cephelerde gene taarruza geçti ve tıpkı gün Afyonkarahisar, 8’inci Tümen tarafınca hasım işgalinden kurtarıldı. 28 ve 29 Ağustos’ta muvaffakiyetle sürdürülen taarruz, düşmanın 5’inci tümeninin etkisiz kılınmasıyla neticelendi.

29 Ağustos gecesi vaziyet değerlendirmesi yapan kumandanlar, çabucak harekete geçilip taarruzun kısa sürede sonuçlandırılmasında aynı fikir oldu ve planın 30 Ağustos’ta aksamadan uygulanması için lüzumlu tedbirler alındı.

Büyük Zafer ve bir kırık kağnı

Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, Türk Ordusu’nun Kurtuluş Savaşı’nda kazanılmış olduğu en değerli zaferin arifesinde, 30 Ağustos sabahında artık belde olan Kütahya’nın Altıntaş ilçesine bağlı Zafertepe Çalköy’de birliklere saldırı buyruğunu verdi.

Büyük Lider Mustafa Kemal Atatürk komutasındaki Türk ordusunun, 26 Ağustos’ta başlayan Meydan Muharebesi’nde Dumlupınar’da Yunan birliklerini Allıören, Keçiler, Kızıltaş deresi yolunun iki yanısıra büsbütün sarıp imha etmesiyle zafere ulaşıldı. Kızıltaş deresi bölgesinde aleni kalan alandan kimi Yunan birlikleri, General Trikopis, General Diyenis ve çoğu Yunan kumandanı kaçtı.

Büyük Zafer’in sonraki günü, 31 Ağustos’ta Zafertepe Çalköy’de bir meskenin bahçesindeki kırık kağnının üstüne muharebe alanlarının haritasını koyan Başkomutan Mustafa Kemal, Fevzi Paşa ve İsmet Paşa ile vaziyet değerlendirmesi yaparak Yunanlıların gene müdafaa tertibine geçmesini önlemek ve onları yenik etmek için İzmir’e girme görüşünde birleşti.

“Ordular, birinci gayeniz Akdeniz’dir, ileri!”

Mustafa Kemal Paşa, Büyük Zafer sonrası 1 Eylül’de Dumlupınar’da, Batı Cephesi’ndeki bütün subay ve erlere okunmak suretiyle duyurduğu bildiride, şu laflara yer verdi:

“Türkiye Büyük Millet Meclisi Orduları, Afyonkarahisar-Dumlupınar Büyük Meydan Muharebesi’nde, zalim ve mağrur bir ordunun temel varlığını, inanılmayacak kadar azca bir vakitte yok ettiniz. Büyük ve elit ulusumuzun fedakarlıklarına layık olduğunuzu kanıtladınız. Sahibimiz olan büyük Türk ulusu, geleceğine güvenmekte haklıdır. Savaş alanlarındaki muvaffakiyet ve fedakarlıklarınızı yakından görüp izliyorum. Ulusumuzun size olan övgülerinin iletilmesine aracılık etme vazifesinin gerisini bırakmayacak, daima olarak yerine getireceğim. Ödüllendirme için Başkumandanlığa teklifte bulunulmasını, Cephe Kumandanlığına buyurdum. Bütün arkadaşlarımın, Anadolu’da daha diğer meydan muharebeleri de verileceğini göz önünde bulundurarak ilerlemesini ve her insanın akıl enerjisini ve yurtseverliğinin kaynaklarını kullanarak, müsabakayı bütün kuvvetiyle sürdürmesini istek ederim. Ordular, birinci amacınız Akdeniz’dir, ileri!”

27 Ağustos’ta Afyonkarahisar, 30 Ağustos’ta Kütahya’nın kurtuluşunu 1 Eylül’de Gediz, 3 Eylül’de Emet ve Tavşanlı’nın kurtuluşları izledi, 9 Eylül’de İzmir’de Yunan Ordusunu denize döken Türk ordusu, Mustafa Kemal Paşa’nın buyruğunu büyük bir muvaffakiyetle yerine getirdi.

Verdiği kelamı yerine getiremediği için

Büyük Taarruz’dan akıllarda kalan en değerli olaylardan biri, 57’nci Tümen Kumandanı Albay Reşat Bey’in, 27 Ağustos’ta Çiğiltepe’nin alınmasının otuz dakika gecikmesi üzerine, vazifesini yerine getirememenin ıstırabı ile kendisini vurarak intihar etmesiydi.

Mustafa Kemal Paşa’ya, Çiğiltepe sırtlarında çarpışan 57’nci Tümen Komutanlığını yeniden telefonla aradığında Albay Reşat Bey’in intihar etmiş olduğu söylendi ve yazdığı “Yarım saat zarfında o mevkiyi almaya size kelam verdiğim halde, sözümü yapamamış olduğumdan dolayı yaşayamam.” notu okundu.

Çiğiltepe, Albay Reşat Bey’in vefatının 15 dakika sonra hasım askerlerinden kurtarıldı.

 “Türk Cumhuriyeti’nin temeli burada sağlamlaştırıldı”

Büyük Başkan Atatürk, Büyük Zafer’den tam iki sene sonra, 30 Ağustos 1924’te, Şehit Sancaktar Mehmetçik Anıtı’nın temel atma merasimine katılmak suretiyle Zafertepe Çalköy’e geldi.

Törene katılanlara iki sene öncesini hatırlatan Atatürk, Büyük Zafer’i şu cümlelerle anlattı:

“Afyonkarahisar-Dumlupınar Meydan Savaşı ve onun son kesimi olan 30 Ağustos Zaferi, Türk tarihinin en değerli dönüm noktasıdır. Ulusal tarihimiz oldukça büyük, oldukça parlak zaferlerle doludur fakat Türk ulusunun burada kazanılmış olduğu zafer kadar net sonuçlu, yalnız bizim tarihimize değil, dünya tarihine yeni bir adım vermekte net tesirli bir meydan savaşı hatırlamıyorum. Apaçıktır ki yeni Türk devletinin, genç Türk Cumhuriyeti’nin temeli burada sağlamlaştırıldı, ölümsüz yaşayışı burada taçlandırıldı. Bu alanda akan Türk kanları, bu göklerde uçuşan şehit ruhları, devletimizin, cumhuriyetimizin ölümsüz koruyucularıdır. Türk ulusu burada kazanılmış olduğu zaferle, açığa vurmuş olduğu gücü ve istemiyle, bu kesinlikle gerçeği bir defa daha tarihin bağrına çelik kalemle koymuş bulunuyor.” (AA)