ABD’de üniversitelerde ‘pozitif ayrımcılık’ programları kaldırıldı

ABD Anayasa Mahkemesi Harvard ve North Carolina Üniversitesi’nde siyah, Latin ve öteki azca temsil edilen azınlık öğrencilerin sayısının artırılması amacıyla uygulanan pozitif ayrımcılık programlarını iptal eden karara imza attı. Demokrat Başkan Joe Biden karardan hüsrana uğradığını söyledi. Bazı Cumhuriyetçiler karardan memnun.

VOA Türkçe’nin aktardığına göre Anayasa Mahkemesi, Harvard ve North Carolina Üniversiteleri’nde olduğu gibi müracaat sahibi öğrencinin ırkını da değerlendirmeye alan pozitif ayrımcılık öngören programların Amerika Anayasası’nın kanun önünde eşitlik ilkesini ihlal ettiğine karar verdi. Muhafazakar yargıçların ağırlıkta olduğu Anayasa Mahkemesi, North Carolina Üniversitesi’ne dair 3’e karşı 6; Harvard Üniversitesi için de 2’ye karşı 6 oyla bu sonucu aldı.

Kararı kaleme alan Anayasa Mahkemesi Başkanı Yargıç John Roberts, “Bir talebe ırka dayalı değil, bir birey olarak tecrübelerine dayalı olarak işlem görmeli. Çok sayıda üniversite bunun tam tersini yaptı. Anayasa tarihimiz bu şekilde bir tercihi tolere etmiyor” ifadelerini kullandı.

Onlara hususi birtakım çıkarlar mevzubahis olabileceği için Anayasa Mahkemesi’nin bu kararından askeri akademiler muaf. Mahkeme kararının sonrasında ABD’de birden fazla üniversite öğrenci, kabul politikalarını değişiklik yapmak zorunda kalacak.

‘BIRAKIN PASTA YESİNLER’ GİBİ BİR İLGİSİZLİK’

Anayasa Mahkemesi’nin bu kararı, ideolojik olarak zıt kutuplarda bulunan iki siyah hakem da yüz yüze getirdi. Anayasa Mahkemesi’nde vazife alan ilk siyah hanım yargıç olan liberal Ketanji Brown Jackson karara yazdığı itirazda, “Bırakın pasta yesinler gibi bir ilgisizlikle, bugün, mahkemedeki çoğunluk, hukuki bir kararla kordonu keserek renk körlüğü duyuru etmiştir. Ancak kanunda ırkın mevzuyla bir ilgisi olmadığını korumak için çaba sarfetmek hayatta da bu şekilde olduğu anlamına gelmez” dedi.

Liberal Yargıç Ketanji Brown Jackson önceki yıllarda üniversite ile bağlantısı bulunmuş olduğu için Harvard Üniversitesi’ne dair davaya katılmadı.

Anayasa Mahkemesi’nin siyah tutucu hakem Clarence Thomas ise John Roberts’ın görüşüne katıldı. 1991 senesinde Anayasa Mahkemesi’nde vazife alan ikinci Siyah olan Yargıç Thomas daha ilkin üniversitelerde uygulanan bu tür uygulamaları eleştirmişti. Yargıç Thomas daha ilkin yapmış olduğu bir açıklamada Yale Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne aynısı bir pozitif ayrımcılık programı vasıtası ile kabul edildiğini söylemişti.

‘IRKÇI BİR TOPLUM İÇİNDE MAHSUR KALMIŞ DURUMDAYIZ’

Ketanji Brown Jackson’ın laflarını eleştiren Yargıç Clarence Thomas ise, “Onun gözünden bakılırsa, biz herkes kölelik ve siyah Amerikalılar’a tarihsel olarak boyun eğdirilmesinin günahının bugün hala hayatımızı belirlediği ve temelde ırkçı olan bir cemiyet içerisinde mahsur kalmış durumdayız” diye yazdı.

BIDEN: BU NORMAL BİR MAHEKEM DEĞİL

ABD Başkanı Joe Biden Anayasa Mahkemesi’nn sonucuna katılmadığını belirterek reaksiyon gösterdi. Biden bir gazetecinin Anayasa Mahkemesi’nin ilkesiz bir mahkeme olup olmadığı yönündeki sorusuna, “Bu düzgüsel bir mahkeme değil” cevabını verdi. “Amerika’da ayrımcılık hala var. Bugün alınan karar bunu değiştirmiyor. Üniversitelerimizin ırksal açıdan muhtelif olduğu vakit daha kuvvetli olduğu kanısındayım” şeklinde konuştu.

Mayıs ayında Reuters/Ipsos’un yapmış olduğu ankete katılanların yüzde 49’u ırk ayrımcılığı nedeniyle pozitif ayrımcılık öngören programların eşitliğin oluşturulması için lüzumlu olduğu görüşünü dile getirmişti. Anayasa Mahkemesi’nde tutucu yargıç sayısının artmasının sonrasında mahkeme üye sayısının artırılmasına dair bir münakaşa başlamıştı.

ABD Başkanı Joe Biden MSNBC’ye verdiği röportajda bu şekilde bir adımın hata olacağını söyledi; fakat mahkemenin “ülkenin temel değerleriyle bağını yitirmiş bir kurum” olduğu görüşünü de dile getirdi.

ÜNİVERSİTELERE KAYNAK SAĞLANACAK

Anayasa Mahkemesi’nin münakaşa yaratan kararının sonrasında Biden yönetimi üniversitelerde eğitimde fırsat ve çeşitliliğin artırılmasına yönelik birtakım girişimler açıkladı. Bu kapsamda Eğitim ve Adalet Bakanlığı’nın yüksek okul ve üniversitelere önümüzdeki 45 gün içerisinde yasalara makul şekilde talebe kabulü yapılmasına yönelik kaynak sağlayacağı belirtildi.

Yapılan açıklamada eğitim fırsatlarına dair milli bir doruk toplanacağı, okullarda çeşitliliğin artırılmasına yönelik stratejilerle alakalı rapor hazırlanacağı, üniversiteye talebe kabul ve kayıt uygulamalarında şeffaflığın artırılacağı kaydedildi.

CUMHURİYETÇİLER KARARDAN MEMNUN

Donald Trump ve birtakım Cumhuriyetçiler Anayasa Mahkemesi’nin münakaşaya neden olan bu kararından memnun. 2024 seçimlerinde aday olan Trump yapmış olduğu yazılı açıklamada sonucu “Amerika için mükemmel bir gün” laflarıyla tanımladı. Trump, “Olağanüstü kabiliyetler ve başarı için ihtiyaç duyulan her şeye haiz kişiler sonunda ödüllendiriliyor” dedi.

Cumhuriyetçi Florida Valisi Ron Desantis de kararın “üniversite başvurularında ırka dayalı ayrımcılık” olarak nitelediği programa son vereceğini savundu. (DIŞ HABERLER)